Wystąpienie: Grzegorz Lorek

Zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość" (WiN) to największa polska cywilnowojskowa organizacja konspiracyjna powojennego podziemia niepodległościowego. Powstała 2 września 1945 r. w Warszawie z inicjatywy płk. Jana Rzepeckiego jako kontynuatorka rozwiązanej Armii Krajowej oraz Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj. Jej głównym celem była walka polityczna, ochrona obywateli oraz sprzeciw wobec sowietyzacji Polski. Cele i działalność organizacji to: przejście od walki zbrojnej do konspiracji politycznej, wiara w wygraną sił demokratycznych w wyborach, gromadzenie danych o terrorze komunistycznym i sowieckim, prowadzenie akcji informacyjnych i propagandowych, obrona przed represjami i samoobrona zbrojna w terenie.

Organizacja była brutalnie zwalczana przez Urząd Bezpieczeństwa i NKWD. Działacze kolejnych Zarządów Głównych byli aresztowani i skazywani na karę śmierci. 1 marca 1951 r. stracono członków IV Zarządu Głównego, m.in. Łukasza Cieplińskiego. Data egzekucji przywódców WiN stała się symbolem i datą Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych.